2000'lİ Yillarda Türkİye Ekonomİsİ: Bİr BaŞari Hİkâyesİ Mİ?

İnişleri ve ?#305;kışlarıyla, d yaptıklarını bug bozmalarıyla, dudak u蓰klatan başarı ve başarısızlık hik漧eleriyle Tkiye, ger蔒kten de dyada eşine ender rastlanan zengin bir sosyal bilim laboratuvarıdır. Bir bakmışsınız şaha kalkmış bir Tkiye, bir de bakmışsınız t闥ezleyen, aksayan bir Tkiye. Bir d霵em 驆ene bezene inşa ettiği kurumları ertesi d霵em kendi eliyle darmadağın eden, U d霵?#351;leri yapan, zikzaklar 蓾zen bir Tkiye. Başına gelenleri kendi hatalarının bileşik sonucu olarak g顤mekten ziyade, envai 蔒şit komplo teorileriyle su蓰 sekli başkalarında, dış mihraklarda arayan bir Tkiye..

Bu 蔒r蔒vede elinizdeki kitap Tkiye ekonomisinin son yirmi yıllık macerasının, doğruları ve yanlışlarıyla, artıları ve eksileriyle eleştirel bir değerlendirmesini yapmaktadır. Tkiye'nin 2000'li yıllardaki serenine bir başarı hik漧esi denebilir mi? Hem evet, hem hayır! Nasıl yani, demeyin; burası Tkiye, ş騽le istikrar i蓾nde bir elli yıl, yok 騽le! 2001 ekonomik kriziyle dibi g顤dten sonra 2002 ile başlayıp 2013'te zirveyi bulan şahlanma seci kesinlikle Tkiye i蓾n bir başarı hik漧esidir. GSYH'nın ve kişi başına gelirin yaklaşık d顤t katına ?#305;ktığı, be hızının arttığı, enflasyonun tek haneli rakamlara d?#351;d?#287;? doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının Cumhuriyet tarihinin rekorlarını kırdığı, Tk parasının değer kazandığı ve reel faizlerin gerilediği bir d霵em ger蔒kten de bir başarı hik漧esidir.

Ya 2013 sonrası d霵eme, yani mevcut iktidarın ikinci on yıllık icraat d霵eminin ekonomik performansına ne demeli? Bu d霵emdeki performansın bir başarı hik漧esi olmadığı kesindir. Bug GSYH da, kişi başına gelir de 2013 yılının 蔞k gerisindedir; enflasyon rekor seviyede ysektir; 2021 dışında be hızı son on yıldır sekli yavaşlamaktadır; TL rekor seviyede değer kaybetmiştir; makro g飉tergelerin 蔞ğu on yıl 霵cesinden k飆?durumdadır.

Tkiye'nin yselişinden pek hazzetmeyen dış glerin varlığına kuşku yoktur; ama unutmamalı ki başarı hik漧esinin yazıldığı ilk on yılda da aynı gler vardı. O halde kabahati sekli dış glerde arama kolaycılığından vazge蔂ekte yarar vardır. Tkiye'nin asıl meselesi siyasi ve ekonomik istikrardır; hukuk devleti ve adaletle ilgili sorunlardır; belirsizliğin ve risklerin ysekliğidir; 霵g顤ebilirliğin olmamasıdır; yatırım ortamının k飆?#287;; liyakatten sapılmasıdır; denge ve fren mekanizmaları olmayan Başkanlık sisteminin keyfiliklere kapı aralıyor olmasıdır; i?siyasi gerilimin ysekliğidir; sağlam para, denk b蔒, fiyat istikrarı gibi konularda uygulanan, iktisadın evrensel yasalarına aykırı ekonomi politikalarıdır. Eğer ger蔒kten dyanın on b ekonomisinden biri olmak istiyorsa, Tkiye "蓰valdızı başkalarına batırmadan iğneyi kendine bizlemeli" ve bu sorunlarla yleşmelidir.